Chú trọng phòng, chống bệnh tật học đường

Phát triển sự nghiệp giáo dục- đào tạo và bảo vệ, chăm sóc sức khỏe học đường là vấn đề được các gia đình và toàn xã hội đặc biệt quan tâm. Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã và đang chăm lo chú trọng đầu tư rất lớn đến việc bảo vệ sức khỏe học sinh và nâng cấp cơ sở vật chất trường học, đáp ứng yêu cầu dạy và học.

Ở Quảng Trị, để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe và giáo dục toàn diện cho học sinh, từ năm 2004, chủ trương kiên cố hóa trường học cũng như việc xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia được các cấp ủy đảng, chính quyền và ngành giáo dục tích cực triển khai thực hiện.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được, qua kiểm tra vệ sinh học đường và khám sức khỏe cho học sinh hàng năm, vấn đề vệ sinh học đường tại các trường học và gia đình hiện vẫn còn nhiều bất cập, là một trong những yếu tố có tác động rất lớn và trực tiếp đến tình hình sức khỏe học sinh, đặc biệt là các bệnh như cận thị và cong vẹo cột sống.

Cong vẹo cột sống và cận thị là hai bệnh chính trong trường học, có mối liên quan chặt chẽ với quá trình học tập của học sinh. Nguyên nhân của cong vẹo cột sống và cận thị ngoài yếu tố di truyền, các yếu tố liên quan đến môi trường học tập như: ánh sáng, kích thước bàn ghế, bảng, thói quen đeo cặp, tư thế học, đặc biệt là nơi học thêm của học sinh, góc học tập tại nhà…có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ mắc các bệnh tật học đường. Ánh sáng không đủ, kích thước từ chỗ ngồi tới bảng quá xa sẽ dễ dẫn đến tật cận thị; bàn ghế quá cao hay quá thấp, tư thế học xiêu vẹo và thói quen đeo cặp quá nặng, xách cặp không cân hai bên sẽ dễ dẫn đến cong vẹo cột sống…

Bên cạnh sức ép học tập theo giờ chính khóa, các em còn tiếp cận với những phương tiện như máy vi tính, trò chơi điện tử, xem ti vi, đọc truyện tranh chữ nhỏ, giấy đen… là nguy cơ dẫn đến các bệnh, tật cận thị và cong vẹo cột sống. Để phù hợp với sự đổi mới và phát triển giáo dục với tinh thần học sinh là chủ thể, phát huy tính tích cực của người học, các thiết kế trang thiết bị học tập, môi trường học đường cần được cải thiện, nhằm đảm bảo sức khỏe, giảm thiểu các bệnh học đường như cận thị và cong vẹo cột sống thường gặp cho các em.

Muốn thực hiện tốt các biện pháp phòng chống các bệnh học đường, các bậc phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường cải thiện điều kiện học tập cho con em mình; có kế hoạch bồi dưỡng, tập huấn công tác vệ sinh học đường cho cán bộ, giáo viên ngay từ đầu năm học và có đội ngũ cán bộ y tế chuyên trách trường học để kiểm tra vệ sinh học đường và khám sức khỏe cho các em học sinh…

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, vấn đề vệ sinh học đường được quan tâm tới nhiều khía cạnh khác nhau và liên quan tới nhiều bộ môn khoa học như: khoa học kỹ thuật xây dựng, khoa học phối hợp màu sắc và trang trí, đặc biệt là khoa học Ergonomi- là khoa học nghiên cứu sự phù hợp về sinh lý người và công cụ học tập như bàn ghế, dụng cụ học tập, bảng viết… Ergonomi trong xây dựng trường học đặc biệt chú ý tới sự phù hợp giữa tầm vóc học sinh với kích cỡ bàn ghế, độ cao của bảng cũng như khoảng cách từ bảng đến chỗ ngồi, chống nóng và chống rét, tận dụng hướng gió và ánh sáng… phù hợp với tiêu chuẩn vệ sinh.

Trường học là nơi tiếp xúc trong quá trình phát triển sinh lý của học sinh trong tương quan với xã hội bên ngoài, là môi trường sống, môi trường phát triển về thể lực và trí tuệ của học sinh nên vấn đề vệ sinh học đường cần được quan tâm hơn nữa nhằm tạo điều kiện phát triển toàn diện cho các em.

Với mục đích mô tả thực trạng môi trường trường, lớp và tìm ra các yếu tố liên quan đến bệnh tật học đường, đặc biệt là các bệnh tật như cong vẹo cột sống và cận thị, từ năm 2010, Trung tâm Phòng chống bệnh xã hội tỉnh Quảng Trị đã thực hiện đề tài điều tra, nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phòng ngừa làm giảm nhẹ hậu quả các bệnh tật học đường. Đối tượng nghiên cứu là 3.177 học sinh gồm 3 cấp học: Tiểu học, THCS và THPT thuộc 16 trường học trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, chọn mẫu tầng ngẫu nhiên theo phân tầng miền núi, đồng bằng, miền biển và theo cấp học để tiến hành thu thập các thông tin: đo đạc các chỉ số vệ sinh học đường (theo tiêu chuẩn đánh giá dựa trên Quy định 1221/ QĐBYT 2000 của Bộ Y tế); tỷ lệ mắc các bệnh tật cận thị, cong vẹo cột sống; thói quen học tập của học sinh. Kết quả về điều tra thực trạng vệ sinh trường học chỉ có 62,5% số cơ sở đạt yêu cầu hoàn toàn về vệ sinh học đường; 31,25% cơ sở có cán bộ y tế chuyên trách; 37,5% cơ sở bàn ghế đạt tiêu chuẩn quy định; 50% cơ sở đạt yêu cầu đầy đủ về hệ số chiếu sáng.

Về tỷ lệ bệnh tật học đường, tỷ lệ cận thị chung của học sinh phổ thông Quảng Trị là 13,1%, tăng dần theo cấp học: tiểu học 7,8%; THCS 13,7%; THPT 22,2%. Tỷ lệ cận thị ở thành phố, thị xã cao hơn ở nông thôn, miền biển và miền núi. Cận thị mắc phải chiếm tỷ lệ cao 89,9%, di truyền chỉ chiếm 10,1%. Tư thế nằm đọc có tỷ lệ cận thị 12,7% và tư thế đọc tùy tiện có tỷ lệ cận thị cao nhất là 17%. Có mối liên quan giữa cận thị với ánh sáng, tư thế ngồi học, học thêm, vùng, miền. Tỷ lệ cong vẹo cột sống chung của học sinh là 18,6%, trong đó học sinh nam là 21,1%; học sinh nữ là 16,3% và có sự khác biệt về cong vẹo cột sống ở học sinh cả 3 cấp. Tỷ lệ cong vẹo cột sống của học sinh miền núi là 16,8%, đồng bằng là 19,2%, thành phố là 19,8% và miền biển là 17,8%. Qua điều tra cho thấy bệnh cong vẹo cột sống có mối liên quan với các yếu tố: thói quen mang cặp, bàn ghế không thích hợp như ghế cao bàn thấp, ghế xa bàn, bàn ghế đều cao so với học sinh…

Từ kết quả điều tra, nghiên cứu thực trạng bệnh tật học đường trên địa bàn tỉnh, nhóm nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị áp dụng các biện pháp can thiệp phòng chống bệnh tật học đường, nhất là trong điều kiện học tập theo chương trình tương đối căng thẳng hiện nay như: Tăng cường sự lãnh đạo của Sở GD&ĐT, các phòng giáo dục để đưa công tác vệ sinh môi trường trường học vào kế hoạch hàng năm để trang cấp, cải tạo cơ sở vật chất cho các trường học.

Kiện toàn công tác y tế trường học, cần có cán bộ y tế chuyên trách để tổ chức tuyên truyền, giáo dục sức khỏe trường học, nắm vững các yêu cầu vệ sinh trường học để đề xuất với nhà trường thay đổi, sửa chữa các trang thiết bị phục vụ trong lớp học; đồng thời có kế hoạch theo dõi nhắc nhở học sinh luyện tập các bài thể dục cho mắt và cột sống. Tổ chức kiểm tra thị lực định kỳ, khám kiểm tra cho những học sinh cong vẹo cột sống để có thể điều trị phục hồi sớm cho các em.

Bên cạnh đó, việc thiết kế bàn ghế học sinh cũng phải tùy theo đối tượng cấp học, không đóng bàn ghế hàng loạt giống nhau mà phải chú ý đến quy định phù hợp với lứa tuổi. Nhà trường và gia đình cần kết hợp chặt chẽ với nhau trong công tác phòng chống bệnh học đường cho học sinh để giảm thiểu các bệnh tật thường gặp như cận thị, cong vẹo cột sống.

Học sinh là thế hệ tương lai của đất nước nên vấn đề sức khỏe học đường được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm. Môi trường học thích hợp, đạt tiêu chuẩn vệ sinh sẽ góp phần giảm thiểu bệnh tật học đường thường gặp. Bên cạnh những giải pháp của các ngành, các cấp và nhà trường nhằm xây dựng môi trường học tập thân thiện, đạt tiêu chuẩn quốc gia, các bậc cha mẹ và người chăm nuôi cần tạo cho con trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh, bảo vệ sức khỏe và có thói quen tốt ngay từ nhỏ là biện pháp quan trọng để tránh được nguy cơ mắc các bệnh tật học đường.

Nguồn: Báo Quảng Trị