Ngành y tế Quảng Trị: Triển khai hành động và giải pháp ứng phó với bệnh tật trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý, hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế – xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người. Biến đổi khí hậu (BĐKH) kéo theo là thiên tai và hiện tượng thời tiết cực đoan như tăng tần suất và cường độ bão, nhiệt độ trái đất ấm dần lên và nước biển dâng…, đang trở thành mối đe dọa toàn cầu trong thế kỷ 21 và tác động tới tất cả mọi khía cạnh của đời sống xã hội. Vấn đề biến đổi khí hậu mang tính toàn cầu, ảnh hưởng lớn đến các bệnh lây truyền qua đường nước và các bệnh do côn trùng truyền do mùa truyền bệnh kéo dài. Việc đo lường những tác động sức khỏe do BĐKH chỉ mang tính ước lượng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), giả định rằng tăng trưởng kinh tế và cải thiện y tế vẫn được tiếp tục thì BĐKH sẽ gây ra thêm khoảng 250.000 người chết mỗi năm trong giai đoạn 2030-2050; 38.000 người chết do nhiệt độ cực đoan, 48.000 do tiêu chảy, 60.000 do sốt rét và 95.000 do suy dinh dưỡng ở trẻ em.

Là một tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ, Quảng Trị với diện tích 4.747 km2, địa hình đa dạng bao gồm đồi núi, đồng bằng, cồn cát và hải đảo. Trong tình hình biến đổi khí hậu hiện nay, Quảng Trị là tỉnh chịu ảnh hưởng của nhiều loại thiên tai thường xảy ra ở Việt Nam nhưng tần suất cao hơn về lũ lụt, bão, áp thấp nhiệt đới, lũ quét, hạn hán, lốc tố, dông, sét, sạt lỡ đất, úng hạn, xâm nhập mặn, triều cường …lượng mưa tập trung cao vào mùa mưa, phân bổ ít vào mùa khô kiệt. BĐKH đã gây ra những ảnh hưởng to lớn đến phát triển kinh tế- xã hội nói chung và tác động không nhỏ đến sức khỏe, đặc biệt một số bệnh như sốt rét, sốt xuất huyết, tiêu chảy, đau mắt, bệnh ký sinh trùng đường ruột, suy dinh dưỡng ở trẻ em, ngộ độc thực phẩm, viêm màng não… BĐKH và sự phát sinh, phát triển bệnh truyền nhiễm là một quá trình có liên quan với nhau thông qua nhiều cơ chế. Thông thường, sau thiên tai môi trường thường bị xáo trộn lớn, nguồn nước bị ô nhiễm nặng và đây là một trong những nguyên nhân chính gây bùng phát các dịch bệnh đường tiêu hóa và các bệnh khác lây lan theo nguồn nước, bao gồm cả các bệnh của động vật, bệnh có ổ dịch tự nhiên, bệnh từ nơi khác đến. Mực nước biển dâng, gia tăng nhiệt độ môi trường, thay đổi lượng mưa… là các yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của một số loại muỗi truyền bệnh (sốt rét, sốt xuất huyết…). Tình hình nước sạch và vệ sinh môi trường ở các vùng nông thôn, miền núi cũng đang đứng trước rất nhiều thách thức, khoảng 80% dân số nông thôn sử dụng nước mưa, giếng khoan, giếng đào để ăn uống, sinh hoạt. Những nguồn nước này rất dễ bị tác động ngày một khắc nghiệt của bão lũ, hạn hán, dịch bệnh. Sự tàn phá của thiên tai, bão lũ, hạn hán cũng đang làm kiệt quệ nguồn nước tự nhiên, làm hư hại các công trình cung cấp nước sạch, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, có thể gây ra mất ổn định an ninh xã hội.

Trong thời gian qua, trước tình hình biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân trên địa bàn tỉnh nhà, ngành y tế Quảng Trị bước đầu đã triển khai một số hoạt động như phối hợp với các ban ngành lồng ghép truyền thông các kiến thức, kỹ năng cho người dân về biến đổi khí hậu, tác động đến sức khỏe; thành lập các Đội cấp cứu ngoại viện có đầy đủ thuốc men, vật tư trang thiết bị hỗ trợ khi có thảm họa xảy ra; thực hiện các giải pháp công nghệ, trang thiết bị trong dự phòng và điều trị các bệnh do BĐKH gây ra; phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng như Báo, Đài phát thanh – truyền hình trên địa bàn tuyên truyền và dự báo các bệnh tật có thể phát sinh và phát triển do BĐKH. Tuy nhiên, kịch bản diễn biến BĐKH diễn ra ngày càng phức tạp, khó lường và việc triển khai các hoạt động trong thời gian qua còn thiếu đồng bộ, chưa thường xuyên, công tác phối hợp với các ban ngành chưa được chặt chẽ, nguồn lực chưa đáp ứng.

Lễ phát động hưởng ứng ngày thế giới phòng chống sốt rét 25/4 /2018 với thông điệp “Sẵn sàng đánh bại sốt rét” tại huyện Vĩnh Linh – Quảng Trị

Để ứng phó một cách chủ động và hiệu quả với các kịch bản biến đổi khí hậu với sức khỏe trong thời gian đến, ngành y tế Quảng Trị cần thực hiện một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tập trung nguồn lực để đánh giá mô hình bệnh tật và phạm vi ảnh hưởng của BĐKH tới sức khỏe với các nội dung đánh giá tác động của BĐKH tới mô hình bệnh tật, tới sức khỏe người dân, tập trung vào các bệnh do nhiệt độ cao, sóng  nhiệt, bệnh truyền qua nước, truyền qua vật chủ trung gian, dinh dưỡng cộng đồng; Đánh giá khả năng ứng phó với BĐKH của ngành Y tế; Xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu, lập bản đồ các khu vực bị ảnh hưởng bởi BĐKH đến sức khỏe.

Hai là, xây dựng hệ thống cảnh báo tình hình dịch bệnh trong bối cảnh BĐKH; Xây dựng và triển khai các hoạt động cấp cứu ứng phó với các thảm họa, thiên tai (tai nạn, chấn thương, dịch bệnh…); Xây dựng và lựa chọn các mô hình cung cấp dịch vụ y tế đáp ứng với thiên tai, thảm họa do BĐKH gây nên; Xây dựng và triển khai các mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng (nước sạch và vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân, chăm sóc sức khỏe ban đầu, thích ứng với BĐKH tại các vùng bị ảnh hưởng).

Ba là, nâng cao nhận thức của cán bộ y tế và cộng đồng trong việc bảo vệ sức khỏe và thích ứng trước các tác động của BĐKH, thông qua một số hoạt động như phổ biến, quán triệt các chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước và của ngành về công tác ứng phó với BĐKH cho tất cả các đơn vị trong ngành; Tổ chức các hoạt động truyền thông cho cán bộ, nhân viên ngành Y tế và cộng đồng về BĐKH và các biện pháp ứng phó.

Bốn là, hoàn thiện cơ chế chính sách, kiện toàn tổ chức và tăng cường năng lực của ngành trong ứng phó với BĐKH.

Biến đổi khí hậu diễn ra mọi nơi, mọi lúc, trong một thời gian dài tác động đến mọi người không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn đến sinh kế của người dân và sự phát triển kinh tế – xã hội. Do đó, cần có sự chỉ đạo và đầu tư nguồn lực của các cấp ủy Đảng và chính quyền, sự phối hợp của các ngành liên quan như Kế hoạch – Đầu tư, Tài chính, Tài nguyên – Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thông tin và Truyền thông, Giáo dục và Đào tạo….; các tổ chức chính trị – xã hội, và sự tham gia và hưởng ứng tích cực của người dân.

 

ThsBs Lê Thạnh – Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Trị

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *